Litijska zemlja ugljenara

 

tvslo-oglarska-dezela5

 

Prije stotinu godina tehniku dobivanja ugljena u kopama u mjesta na području Dola kod Litije donijeli su Talijani. Nakon završetka drugog svjetskog rata ugljenarska se djelatnost proširila, a do početka projekta zemlje ugljenara, ugljenari na području Dola bili su raštrkani.

Prije dobrih petnaest godina ugljenari su se počeli udruživati.

U okolici Dola bilo je 16 ugljenarskih domaćinstava, koja su pristupila projektu očuvanja ugljenarske baštine.

˝Ugljen su prodavali prije svega preko zadruge, imali su i nešto svojih stranaka, a u povijesti to je bio prilično važan energent¨, DUŠAN MAK iz Udruge.

I danas proizvode ugljen, no na većini domaćinstava to više nije primarna djelatnost. Ugljenarski postupak započinje pripremom drveta prilikom sječe u šumi, objašnjava MIRKO BRINOVEC, predstavnik Ugljenarskog domaćinstva Brinovec: ˝Zatim se to drvo, ako je deblje rascijepi, to se uglavnom radi u zimsko doba, onda se drvo malo osuši, a u proljeće kada snijeg okopni, to se drvo vozi kući, jer danas svi ugljenari te vuglenice imaju kod kuće.˝

Slijedi slaganje drva u okomitu kopu. Dalji je postupak po riječima gospodina Brinovca ovakav: ˝Zatim je još učvrstimo, nakon čega slijedi zacrnjivanje kope odnosno posipanje, kada kopu zasipamo crnom ugljenarskom zemljom, kako bi se sve zajedno dobro zabrtvilo i zatim je na redu paljenje.˝

U zemlji ugljenara postoji navika da kope zapale žene. Jednu pokazuje ugljenar TONE LAVRIČ: ˝Ova kopa je trenutno u fazi tinjanja, tinja već 4 dana, a tinjati će još nekih 8 do 10 dana.˝

U toj je kopi približno 50 kubičnih metara drveta, od čega će nastati približno 5 tona ugljena, naastavlja Tone: ˝Najbolje je, razumije se, bukovo drvo, ali u kopu stavljamo i ostale vrste drva. Bukovo drvo je najbolje drvo po kaloričnosti.˝

Kada je ugljen gotov, slijedi rušenje kope i spremanje ugljena u vreće. Na području Dola održan je već 16 pohod ugljenara, gdje su posjetiteljima pokazali 5 kopa u različitim fazama, što je svake godine popraćeno i raznolikim programom.